Wtorek, 2 Wrzesień

Polacy w Odessie

Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu w Odessie (Fot. en.wikipedia.org)Narodowy Akademicki Teatr Opery i Baletu w Odessie (Fot. en.wikipedia.org)Odessa jest miastem zaledwie dwustuletnim. Początkowo tereny położone nad Morzem Czarnym zamieszkiwali kolejno Grecy, Słowianie, Turcy i Tatarzy, aż do 1791 roku, kiedy to zostały zajęte przez wojska rosyjskie pod wodzą Aleksandra Wasiljewicza Suworowa.


Miasto zostało założone w 1794 roku po ostatecznym przyłączeniu północnego wybrzeża Morza Czarnego do Rosji na mocy traktatu pokojowego w Jassach. Mieszkańcy mówią, że jest miejscem magicznym. W końcu XIX wieku Odessa była już czwartym co do swej rangi ośrodkiem – po Petersburgu, Moskwie Warszawie, jednym z najbogatszych i najszybciej rozwijających się miast carskiej Rosji.

 

Położona jest w ujściu rzek Dniestru i Dniepru. Nazywano ją „Małym Paryżem”, „Drugim Petersburgiem”, „Złotym Miastem”, „Stolicą Południowej Rosji”, „Małą Wenecją”, „Małym Wiedniem” lub „Perłą Morza Czarnego”.


Wielkie zasługi dla rozwoju miasta położyli książę Armand-Emanuel Richelieu, który schronił się w Rosji przed rewolucją francuską – gubernator noworosyjski i burmistrz Odessy w latach 1803-1805, oraz późniejsi gubernatorzy – książę Michał Woroncow i hrabia Paweł Kotzebue. Dwaj pierwsi mają swoje pomniki w centralnych punktach miasta. Należy zaznaczyć, że książę Richelieu znał język polski.


27 maja 1794 roku ukazem carycy Katarzyny II (której pomnik zniszczony został przez Sowietów, a obecnie został odbudowany) założone zostaje miasto Odessa, wybudowane przez pierwszego burmistrza miasta (w latach 1794-1797) admirała Osipa Deribasa (główna ulica jest jego imienia – Deribasowskaja) według planu pułkownika Franza de Volana. Deribas był Hiszpanem z pochodzenia, jego rodowe nazwisko brzmiało de Ribas. Zmarł w roku 1800.

Kościół katolicki św. Piotra Apostoła (Fot. Zbigniew Żyromski) Kościół katolicki św. Piotra Apostoła (Fot. Zbigniew Żyromski) Osiedlają się tu głównie katolicy – Włosi, Francuzi, Niemcy i Polacy. W 1796 roku do Odessy przybywają jezuici, którym Richelieu wyznacza działkę o powierzchni 2925 sążni przy obecnej ulicy Katarzyny 33, gdzie wcześniej wzniesiono kościół drewniany.


Początki obecności Polaków w tym rejonie sięgają końca XVIII wieku, kiedy to na mocy ukazu cara Pawła I z lipca 1795 roku w rejon Chersonia i Odessy przybyło ponad 100 rodzin szlacheckich z zamiarem polepszenia swego bytu. W Odessie byli m.in. Julian Ursyn Niemcewicz („Podróże historyczne”) i Józef Ignacy Kraszewski („Wspomnienia z Odessy, Jedysanu i Budżaku”).


Zawitał tu na stałe hrabia Seweryn Potocki (1762-1829) z linii hetmańskiej (Srebrna Pilawa). W czasie Sejmu Wielkiego był działaczem patriotycznym, nie przystąpił do Targowicy, wkrótce wyjechał do Petersburga, gdzie przebywał w otoczeniu Wielkiego Księcia i cara Aleksandra I, przez pewien czas prowadził owocną działalność w dziedzinie rozwoju oświaty w carskiej Rosji.


W latach 1805-1810 wzniósł pałac w stylu klasycystycznym w Odessie, do dziś istniejący przy ul. Sofijskiej. Jest to budowla, która w części środkowej jest dwukondygnacyjna, skrzydła ma zaokrąglone, parterowe. W części środkowej fasady sześciokolumnowy portyk koryncki z trójkątnym frontonem, ozdobiony stiukowym ornamentem, nad wejściem kartusz herbowy. Wnętrze jest częściowo zmienione. Od 1899 roku w pałacu mieści się Muzeum Sztuk Plastycznych.


Prawie równocześnie starano się o budowę dwóch kościołów. Jednym z nich był mały kościółek p.w. św. Piotra Apostoła z XIX wieku, przy ul. Hawany. Była to jedna ze świątyń katolickich czynnych nieprzerwanie za czasów sowieckich. Klasycystyczna fasada tej świątyni udekorowana jest podwójnymi pilastrami jońskimi w narożach.


Kondygnację przedziela wydatny gzyms, zwieńczony u góry trójkątnym szczytem. Nad wejściem ułożono mozaikę przedstawiającą św. Piotra. W czasach sowieckich wyposażenie wnętrza nie uległo zniszczeniu. W 1958 roku ówczesny proboszcz parafii ks. Witold Branicki ze względu na stan zdrowia poprosił księdza biskupa o przeniesienie do Moskwy.

 

POBIERZ PDF

2014 16 212

E-wydanie

Kursy walut w UAH

USD  13.10-13.95
EUR  17.40-18.60
PLN   4.10 - 4.70

29.08.2014

Cena paliwa w UAH

A95 - 16.99
A92 - 16.69
ON  -  15.99
LPG -  8.95

29.08.2014


Nasze radio

na polskiej fali baner zmieniony

Nasze zdjęcia

klub galicyjski

Różne

VI Konkurs Wiedzy o...

Tegoroczna edycja konkursu odbędzie się w dniach 21-23...

poniedziałek, 17, luty 2014
Przekaż Rodakom na Kresach...

W imieniu Fundacji Dziedzictwo Kresowe prosimy o...

poniedziałek, 17, luty 2014
X Ogólnopolski i Polonijny...

X Ogólnopolski i Polonijny Turniej Poetycki o „Złote...

poniedziałek, 03, luty 2014
Kursy języka polskiego

Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w...

czwartek, 30, styczeń 2014