• W samo południe zmierzyli się z... polsk...

    We Lwowie do zawodów z polskiej gramatyki stanęły dzieci i dorośli już po raz piąty. Uczestników dyktanda "Ja piszę, Ty piszesz, My piszemy... po polsku" było aż 190. ...
  • Polonia kresowa w Libanie

    Bejrut i ziemia libańska przyjęła Polaków z otwartymi ramionami po wyjściu armii generała Andersa ze Związku Sowieckiego. ...
  • Wojna hybrydowa nie jest patentem Putina

    Gdy w 2014 roku Krym zajmowały tzw. „zielone ludziki”, świat (w swej cywilnej części) zetknął się po raz pierwszy z nową, wydawałoby się, formą wojny. To od tego momentu furorę zac...

aktualności

IV Spotkania Dunajowskie

21/05/2018 11:00

Duchowieństwo katolickie dwóch obrządków, naukowców i artystów z Ukrainy i Polski oraz ludność miejscową zgromadziły IV Spotkania Dunajowskie, które pt. „Estetyka Renesansowa: uniwersalizm i harmonia piękna” 12 maja odbyły się w Dunajowe koło Przemyślan w obwodzie lwowskim.

Zmartwychwstanie na froncie

19/05/2018 04:59

W okresie Wielkanocy obchodzonej według kalendarza juliańskiego, na wschodzie Ukrainy teoretycznie obowiązywał rozejm.

W Charkowie uczczono pamięć wybitnego lekarza i Polaka Władysława Frankowskiego

18/05/2018 18:25

Z racji 100-lecia odzyskania Niepodległości przez Polskę oraz otwarcia pamiątkowego epitafium ku czci doktora Władysława Frankowskiego odbył się okrągły stół pt. „Zadbajmy wspólnie o nasze dziedzictwo. XIX-wieczne echo działalności Władysława Frankowskiego”.

Ratowanie życia według standardów europejskich

17/05/2018 15:27

W Łucku przejmowane są polskie doświadczenia okazania podstawowej pomocy medycznej. W jaki sposób okazywana jest pierwsza pomoc medyczna w Europie uczniom starszych klas i nauczycielom szkół ogólnokształcących Wołynia pokazali polscy ratownicy.

We Lwowie wybrano prezesa i zarząd Klubu Aktywnych Studentów

16/05/2018 16:32

10 maja na poddaszu „Własna Strzecha” przy ul. Rylejewa 9 odbyło się pierwsze spotkanie grupy studentów i wolontariuszy – stypendystów Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”, w trakcie którego wybrano prezesa i zarząd klubu.

Dni Kultury Polskiej w Nowym Rozdole

16/05/2018 13:52

Na Dni Kultury Polskiej do Nowego Rozdołu przyjechali liczni goście z Polski i z Ukrainy. Tegoroczna edycja miała przebieg wyjątkowo uroczysty, ponieważ była połączona z dziesiątym jubileuszem Towarzystwa Pomocy Polakom „Wielkie serce”.

publicystyka

Legendy starego Stanisławowa. Część 6

20/05/2018 05:13

Legend ciąg dalszy

Inspekcja budowy Domu Polskiego we Lwowie

19/05/2018 05:06

14 maja Lwów odwiedziła robocza grupa przedstawicieli Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z szefem Kancelarii Senatu ministrem Jakubem Kowalskim oraz przedstawicieli Wspólnoty Polskiej.

Charkowski okres w życiu Józefa Klemensa Piłsudskiego (1867–1935)

17/05/2018 18:37

Jak Polacy Charków budowali. Część XXVII

Żurkowy rekord

17/05/2018 15:24

W Tarnopolu w ramach festiwalu „Tarnopolska brama” przygotowano ponad półtorej tony wspaniałej polskiej potrawy – żurku. Tym samym ustanowiono lokalny rekord kulinarny.

Lwowskie podróże w czasie i w teatrze

17/05/2018 10:02

Sześć razy dziesięć – tak określił wiek Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie konsul generalny Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie Rafał Wolski, zaprzeczając tezie, że 60 lat to wiek emerytalny.

Kobieta w domu i świecie

17/05/2018 09:47

Taki tytuł nosiła cotygodniowa rubryka w lwowskiej Gazecie Porannej. Prowadziła ją (lub prowadził) redaktor podpisujący się imieniem „Nina”. Oto jakie porady i wiadomości czytelniczki tej gazety mogły przeczytać w maju 1930 roku…

Polacy z macierzy i z Ukrainy stanowią wspólnotę

16/05/2018 14:07

Z wicemarszałek Senatu RP Marią Koc rozmawiał Wojciech Jankowski.

60-lecie Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie

16/05/2018 08:45

Gala jubileuszowa z okazji 60-lecia Polskiego Teatru Ludowego we Lwowie odbyła się 24 kwietnia w Teatrze im. Marii Zańkowieckiej, dawnym Skarbkowskim.

Józef Dietl

-a A+

Józef Dietl (Fot. mhk.pl)

Józef Dietl – wskrzesiciel Krynicy i prezydent Krakowa

135 lat temu, 18 stycznia 1878 roku zmarł Józef Dietl, wybitny polski lekarz, polityk, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego i prezydent Krakowa.

Za rok Kraków będzie uroczyście obchodzić 210 rocznicę jego urodzin. Są też pomysły upamiętnienia Dietla w Podbużu koło Borysławia, gdzie urodził się 24 stycznia 1804 roku.

Józef Dietl pochodził z zacnej rodziny. Ojciec Franciszek był urzędnikiem austriackim, matka Anna Kulczycka pochodziła z rodziny szlacheckiej. Miał sześcioro braci. Pierwsze nauki pobierał w Samborze. Do gimnazjum uczęszczał w Tarnowie, a następnie w Nowym Sączu. Studiował filozofię na Uniwersytecie Lwowskim i medycynę w Wiedniu, gdzie uzyskał tytuł doktora medycyny i rozpoczął praktykę lekarską.

W roku 1851 objął stanowisko profesora i kierownika Katedry Medycyny Wewnętrznej oraz Kliniki Lekarskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Tę funkcję pełnił do roku 1865. W czerwcu 1865 r. cesarz Franciszek Józef I podpisał dekret usuwający profesora z katedry i kliniki oraz nie zatwierdził kolejnego wyboru na stanowisko rektora UJ bez podania przyczyny. 

Pomnik prof. Józefa Dietla, Krynica Zdrój (Fot. colourfully.fotek.pl)Do wód bez kołtuna
To Józef Dietl walczył z uznawanym wówczas za chorobę kołtunem oraz związanymi z nim przesądami. Proponował czynić to przez nauczanie ludu: akcje w gazetach i czasopismach, stosowanie restrykcji polegających na odmawianiu osobom z kołtunem wstępu do urzędów i szkół, zakazywanie osobom z kołtunem korzystania z zakładów dobroczynnych. Wymyślił spisywanie „właścicieli” kołtunów. Metody przyczyniły się do rozszerzenia wśród ludu wieści, że planowane jest opodatkowanie kołtunów, co natychmiast zniechęciło właścicieli do ich noszenia.

Józef Dietl opowiadał się za leczeniem osób z różnymi dolegliwościami w oddzielnych pomieszczeniach (chorzy z różnymi chorobami leczeni w jednym pomieszczeniu zarażali się nawzajem). Współtworzył nową naukę medycyny – balneologię, a także rozpropagował fizykoterapię i leczenie higieniczno-dietetyczne. Zwiedziwszy wszystkie ważniejsze uzdrowiska polskie i zagraniczne, doszedł do wniosku, że polskie nie ustępują zagranicznym i stał się ich wielkim propagatorem. Dietl pierwszy sklasyfikował polskie wody lecznicze.

W 1900 roku w Krynicy odsłonięto jego pomnik autorstwa Leona Zawielskiego z napisem: „Wskrzesicielowi Swemu Wdzięczna Krynica”. Prof. Józef Dietl przybył do Krynicy w 1856 roku ze specjalną komisją, której zadaniem była ocena perspektyw rozwojowych uzdrowiska. Eksperci pod przewodnictwem Dietla opracowali dla Krynicy plan użytkowania nowocześniejszych urządzeń uzdrowiskowych, używanych powszechnie w innych europejskich kurortach. Z inicjatywy działacza wybudowano łazienki mineralne i borowinowe, a także wodociąg miejski i krytą pijalnię. Dzięki Józefowi Dietlowi stały się modne też polskie sanatoria Rabka, Iwonicz, Szczawnica i Żegiestów. Doświadczenie prof. Dietla zostało wykorzystane również w Truskawcu.

Pomnik Józefa Dietla dłuta Xawerego Dunikowskiego w Krakowie (Fot.krakow.pl)Na krakowskim bruku
Wybitne są zasługi prof. Józefa Dietla jako prezydenta Krakowa w latach 1866-1874. We wrześniu 1866 roku Rada Miasta Krakowa, stosunkiem 51 głosów za kandydaturą profesora – przeciw 5, wybrała Józefa Dietla na prezydenta miasta. Z funkcji zrezygnował w czerwcu 1874 wobec coraz większej krytyki i oporu ze strony rady. Jako prezydent doprowadził do podwojenia miejskich dochodów bez nakładania na miasto nowych ciężarów, uporządkowania Plant, starych murów i baszt obronnych, odnowienia elewacji kamienic, przygotowania planu odbudowy i konserwacji Sukiennic, oczyszczenia koryta starej Wisły, budowy miejskich wodociągów, rozwoju UJ, powstania szkoły przemysłowej, przejęcia w zarząd szkół w mieście, powstania Szkoły Sztuk Pięknych, utworzenia miejskiej straży ogniowej.

Był bardzo aktywnym działaczem społecznym. Zaangażowany w walkę o pełną autonomię Galicji, a także o wprowadzenie języka polskiego do szkół średnich oraz wyższych. Był autorem licznych publikacji, jako lekarz wydał też kilka prac z dziedziny anatomii patologicznej czy medycynie wewnętrznej.

Działalność Józefa Dietla została wyróżniona wieloma odznaczeniami i honorami, miasto Kraków nadało mu honorowe obywatelstwo. Od papieża Piusa IX dostał Order Komandorski św. Grzegorza Wielkiego, a od cesarza Franciszka Józefa – Żelazny Krzyż III klasy, miał też Złoty Krzyż Zasługi z Koroną.

Ożenił się w 1846 roku z młodszą o dziewiętnaście lat Heleną Zieterbarth. Profesor nie miał potomstwa, a posiadany majątek zapisał bratankowi. Pochowano go na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

W Krakowie Józefa Dietla upamiętniano wiele razy. Jego imię nosi jedna z głównych ulic Krakowa (tzw. Planty Dietlowskie), sala konferencyjna w urzędzie miasta, szkoła podstawowa i gimnazjum oraz szpital przy ul. Skarbowej. W Polsce jest kilka pomników Józefa Dietla. Między innymi na pl. Wszystkich Świętych w Krakowie i w Szczawnicy.

Autor korzystał z materiałów strony internetowej „Podbuż i okolica”.

Sergiusz Sylantiew
Tekst ukazał się w nr 2 (174) 29 stycznia – 11 lutego 2013

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2018 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.