Wtorek, 2 Wrzesień

Piotr Jaksa-Bykowski. Polski pisarz z Podola

Piotr Jaksa-BykowskiPiotr Jaksa-BykowskiPodole jest bogate na nazwiska wybitnych literatów, poetów, artystów. Wśród nich wybitne miejsce zajmują Polacy. Warto przywołać tylko kilka, żeby zrozumieć jak dużą była rola Polaków w tworzeniu literatury, zarówno światowej, jak i ukraińskiej. Postać Piotra Jaksa-Bykowskiego większości badaczy nie jest znana, ale jego wkład w rozwój polskiej literatury na Podolu jest ogromny.


Młodość na Podolu
Piotr Jaksa-Bykowski urodził się 31 stycznia 1823 w majątku swoich rodziców – wsi Jakuszyńce w powiecie winnickim, guberni podolskiej.

 

Ojciec Piotra – Antoni Faustyn (1780 – 1840) był marszałkiem szlachty powiatu winnickiego. Jego matka – Franciszka z Каmieńskich również pochodziła ze znanego rodu podolskich magnatów (jej pierwszym mężem był Kajetan Rusanowski). Pochodząca z bracławskiej szlachty rodzina Bykowskich należała do rodów zamożnych. Bliskim krewnym Piotra był Ignacy Jaksa-Bykowski (1750-1817), uczestnik Konfederacji Barskiej. Zajmował się literaturą, w szczególności poezją i tłumaczeniami. Jego zbiory „Wieczory wiejskie” (1787-1788), „Noce wiejskie” (1788), „Wiersze”(1799) są typowymi wzorcami polskiej klasycznej literatury (szkoła wileńska) końca ХVІІІ w., z której w przyszłości wyrosły takie postacie jak Słowacki, Witwicki i Mickiewicz. Pochodzenie i tradycja rodzinna Piotra Jaksa-Bykowskiego sprzyjały jego wczesnym zainteresowaniom literaturą piękną, polską poezją i historią ojczystego kraju.


Do rodziny pisarza (jego matki) oprócz Jakuszyniec należały również części Zarwaniec, Chmilowej, Łysogór i Majdanu Jakuszynieckiego (od 1833) leżących również w powiecie winnickim. Zamożni rodzice odesłali Piotra i jego starszego o trzy lata brata na studia do Winnicy w prywatnym pensjonacie M. Bogadka. Zapisy o tym odnalazłem w obwodowym archiwum Winnicy. W szczególności zaznacza się tam, że już w roku szkolnym 1834-1835 Piotr Jaksa-Bykowski studiował w Winnickim Gimnazjum Państwowym. W. Кolesnik podaje jeszcze i ten fakt, że przyszły pisarz studiował w jednej klasie ze S. Buszyńskim i W. Górskim.


Dużą przeszkodą w opisie ówczesnego portretu Jaksa-Bykowskiego stanowi brak w archiwum winnickim wykazów ocen uczniów gimnazjum tego okresu. W każdym razie mnie odszukać się ich nie udało. Wiadomo jednak, że Jaksa-Bykowski pasjonował się prawem, historią jurysdykcji, zwyczajowym i staromiejskim prawem. W szczególności, jeszcze w gimnazjum studiuje prawo Rzeczypospolitej, przegląda dużą ilość literatury historycznej, bada historię Bracławszczyzny. Wielką rolę w jego zainteresowaniu historią odegrał skład profesorów w winnickim gimnazjum, większość z których aż do 1830 roku pochodziła z inteligencji polskiej. Wykładano też przeważnie w języku polskim. Pewne sukcesy Piotr Jaksa-Bykowski odnosił również w nauce języków obcych.


28 marca 1836 umiera jego matka i jedynym opiekunem dzieci staje się Antoni Faustyn. Od tego czasu Jaksa-Bykowscy utknęli w nieskończonych sądowych procesach z córkami Franciszki Bykowskiej z pierwszego małżeństwa, które żądały zwrotu majątków matki. To stało się jedną z głównych przyczyn, po ukończeniu gimnazjum w 1841, wstąpienia Piotra Jaksa-Bykowskiego na Kijowski Uniwersytet św. Włodzimierza na kierunek prawny. W archiwum КNU im. Т. Szewczenki można odszukać szereg niezwykłych i ciekawych dokumentów dotyczących jego nauczania i postępów. Pod tym względem uniwersyteckie archiwum jest bardziej użyteczne dla badaczy aniżeli archiwum winnickie.

 

POBIERZ PDF

2014 16 212

E-wydanie

Kursy walut w UAH

USD  13.10-13.95
EUR  17.40-18.60
PLN   4.10 - 4.70

29.08.2014

Cena paliwa w UAH

A95 - 16.99
A92 - 16.69
ON  -  15.99
LPG -  8.95

29.08.2014


Nasze radio

na polskiej fali baner zmieniony

Nasze zdjęcia

klub galicyjski

Różne

VI Konkurs Wiedzy o...

Tegoroczna edycja konkursu odbędzie się w dniach 21-23...

poniedziałek, 17, luty 2014
Przekaż Rodakom na Kresach...

W imieniu Fundacji Dziedzictwo Kresowe prosimy o...

poniedziałek, 17, luty 2014
X Ogólnopolski i Polonijny...

X Ogólnopolski i Polonijny Turniej Poetycki o „Złote...

poniedziałek, 03, luty 2014
Kursy języka polskiego

Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego w...

czwartek, 30, styczeń 2014