• Pożegnanie z Mirosławem Rowickim

    Msza Pożegnalna Mirosława Rowickiego, redaktora naczelnego Kuriera Galicyjskiego zostanie odprawiona w czwartek 16 lipca o godz. 12:00 w katedrze lwowskiej. ...
  • Prezydent Ukrainy pogratulował zwycięstw...

    Zwycięstwa w drugiej turze wyborów prezydenckich pogratulował Andrzejowi Dudzie prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Zaprosił prezydenta Polski na Ukrainę. – Razem jesteśmy silnie...
  • Andrzej Duda wygrywa wybory prezydenckie

    Państwowa Komisja Wyborcza poinformowała, że według cząstkowych, nieoficjalnych wyników zwycięzcą II tury wyborów prezydenckich został prezydent Andrzej Duda. ...

aktualności

Kolejny sezon prac konserwatorskich na Ukrainie – rozpoczęty

14/07/2020 12:04

W dniach 14–16 lipca br. odbędzie się pierwsza w tym roku komisja konserwatorska, która omówi rozpoczynające się prace konserwatorskie przy obiektach, zlokalizowanych w obwodzie lwowskim, związanych z polskim dziedzictwem kulturowym.

Pomimo pandemii koronawirusa odbyła się pielgrzymka do Bołszowców

14/07/2020 11:03

W zmienionej formie i zgodnie z przepisami sanitarnymi w związku z pandemią koronawirusa w archidiecezji lwowskiej odbyła się zorganizowana przez franciszkanów piesza pielgrzymka młodzieży. W tym roku udała się ona do sanktuarium Matki Bożej Pokoju i Pojednania w Bołszowcach koło Halicza.

Nie żyje Mirosław Rowicki

13/07/2020 19:15

Z głębokim żalem żegnamy naszego Kochanego Szefa, Człowieka o gołębim sercu, Mirosława Rowickiego, redaktora naczelnego i założyciela Kuriera Galicyjskiego, który odszedł do Pana 9 lipca bieżącego roku.

O sytuacji popowodziowej w obwodzie iwanofrankiwskim

12/07/2020 08:57

Konsul generalny Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie Eliza Dzwonkiewicz 6 lipca odwiedziła z oficjalną wizytą Iwano-Frankiwsk oraz Tłumacz, Petryłów i Halicz w obwodzie iwanofrankiwskim.

Pomoc dla Polaków na Ukrainie w czasie pandemii koronawirusa

11/07/2020 07:13

Fundacja Dziedzictwo Kresowe jest dobrze znana z szeregu swoich akcji pomocowych adresowanych do Polaków na Kresach. Od kilku lat realizuje szczytną akcję pn. „Serce dla Rodaka”, w ramach której, osoby polskiego pochodzenia otrzymują w okresie świąt Bożego Narodzenia paczki zawierające produkty spożywcze oraz artykuły chemii gospodarczej.

100-lecie śmierci lwowskiego Apostoła Bożego Miłosierdzia

08/07/2020 07:11

W dniach 26–28 czerwca we Lwowie obchodzono jubileusz 100-lecia śmierci św. Zygmunta Gorazdowskiego.

Reaktywacja sanktuarium Matki Bożej Uzdrowienia Chorych w Tartakowie

07/07/2020 15:33

4 lipca w Tartakowie koło Sokala arcybiskup lwowski Mieczysław Mokrzycki podniósł kościół pw. św. Michała Archanioła do godności sanktuarium.

Przygotowania do obchodów w obwodzie lwowskim setnej rocznicy wojny polsko-bolszewickiej

07/07/2020 06:39

W obwodzie lwowskim znajduje się wiele pochówków polskich żołnierzy i wiele miejsc upamiętnień walk wojny polsko-bolszewickiej z 1920 roku. Przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP we Lwowie odwiedzili 25 czerwca cmentarze i pomniki w Żółtańcach, Horpinie, Firlejówce, Busku, Brodach, Łopatynie, Radziechowie, Sokalu, Żółkwi i Kamionce Bużańskiej aby sprawdzić ich stan przed zbliżającymi się uroczystościami stulecia wojny polsko-bolszewickiej.

publicystyka

O wołyńskich strzelcach w rocznicę zbrodni katyńskiej. Część 4

11/07/2020 08:03

Z wołyńskiej kolekcji Tadeusza Marcinkowskiego

Jan Paweł II a archidiecezja lwowska. Część 2

11/07/2020 06:28

Kardynałowie mianowani dla Lwowa to wzmocnienie autorytetu Kościoła katolickiego

Legendy starego Stanisławowa. Część 36

09/07/2020 06:32

Zapomniany bohater

Rok 1920: Pamięć podczas epidemii. Relacja z akcji – część 3

08/07/2020 07:22

W tym odcinku wspólnie zwiedzimy pochówki po bitwach z bolszewikami w obw. tarnopolskim, chmielnickim i na Ziemi Winnickiej.

Turcy na froncie wschodnim I wojny światowej

06/07/2020 07:13

Działania bojowe zazwyczaj znaczą swój przebieg cmentarzami wojennymi. Niewielu znany jest fakt istnienia w Galicji cmentarzy wojsk tureckich. Tak, tak – wojsk tureckich walczących wspólnie w koalicji niemiecko-austro-węgierskiej i broniących Europy przed barbarzyńcami ze wschodu…

Białoruś, kraj wybiórczo niewidzialny

05/07/2020 13:41

Białoruś przygotowuje się do wyborów prezydenckich, lecz doniesienia z tego kraju z rzadka pojawiają się w serwisach informacyjnych.

Wędrówka do huculskich grażd

03/07/2020 16:56

Skanseny Lwowa, Użhorodu i Kijowa szczycą się huculskimi grażdami. Są to czworoboczne zagrody góralskie, w których dom łączy się z budynkami gospodarczymi, tworząc pośrodku dziedziniec. Prawie wszystkie takie małe twierdze ludowe w Karpatach już znikły. W Krzyworówni nad Czeremoszem Czarnym pozostała jeszcze wybudowana w XIX wieku grażda, która po śmierci gospodarzy została przekształcona w obiekt muzealny. Jedyna natomiast zamieszkała grażda w tej okolicy zachowała się pod samym szczytem góry Ihrec.

Niewidomy pisarz

03/07/2020 12:28

Michał Kaziów – o jego niezwykłym życiu i twórczości napisano wiele artykułów, esejów, recenzji i nakręcono film. Pisarz, publicysta, znawca problematyki radiowej, doktor polonistyki, autor licznych książek, artykułów, felietonów, audycji radiowych, esejów i prac naukowych.

Wyjątkowo „brudna” i negatywna kampania

03/07/2020 06:14

Kiedy piszę te słowa, w Polsce jest już po pierwszej turze prezydenckich wyborów. Znane są pierwsze powyborcze sondaże, powoli opadają emocje, cichną namiętności. No i Bogu dzięki! Bogu dzięki, że chociaż na dzień – dwa (mam nadzieję) nie będę zmuszony oglądać, słuchać i czytać tego, co byłem zmuszony czytać, słuchać i oglądać przez przeszło miesiąc ostatni.

Karpackim szlakiem II brygady legionów polskich. Część I

-a A+

Wyjazd legionistów z Krakowa na front karpacki.

W roku 1914 rozpoczęła się I wojna światowa, zwana wtedy Wielką Wojną. Wybuch jej niósł, paradoksalnie, przy ofiarach i zniszczeniach na niespotykaną dotychczas skalę, także nadzieję na odrodzenie Polski, na przywrócenie jej niepodległości po przeszło stu latach rozbiorowej niewoli.

Starły się bowiem ze sobą zaborcze mocarstwa – Austria, Prusy i Rosja, które, jak się okazało, po czterech latach zmagań, wszystkie trzy stały się przegranymi.

Legiony Polskie na początku kampanii wschodniokarpackiej
Wypada jedynie przypomnieć, że działalność Legionów Polskich, choć spektakularna historycznie, ale i odgrywająca ważną rolę na terenie teatru działań wojennych pomiędzy Austro-Węgrami a Rosją, stanowiła jedynie fragment szerokich europejskich, a później i światowych zmagań wojennych toczonych między ententą a państwami centralnymi – do wojny tej stanęło po obu stronach około 15,5 mln żołnierzy, w tym ponad 500 tys. Polaków zmobilizowanych do armii państw zaborczych.

Trwająca wciąż wśród narodu polskiego świadomość nieodwołalności w dążeniu do odbudowania ojczyzny, wsparta dziewiętnastowiecznymi powstańczymi zrywami, ujawniła się wyraźnie jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Powstawały wtedy spontanicznie w ówczesnej Galicji liczne organizacje paramilitarne, jak Związek Walki Czynnej, Związek Strzelecki (we Lwowie i Brzeżanach), Strzelec (w Krakowie), Polowe Drużyny Sokole, Drużyny Towarzystwa im. T. Kościuszki, Drużyny Bartoszowe, Podhalańskie czy Skautowe, które stały się zalążkiem przyszłego polskiego wojska. Dnia 16 sierpnia 1914 zawiązał się, pod auspicjami władz austriackich Naczelny Komitet Narodowy – organizator Legionów Polskich. Powstały dwa – Legion Zachodni w Krakowie i Wschodni (tworzony przez kpt. Józefa Hallera) we Lwowie, z uwagi jednak na skomplikowaną sytuację polityczną (rzecznicy orientacji prorosyjskiej sugerowali walkę przeciw Austrii u boku Rosji), Legion Wschodni, który przybył do Mszany Dolnej został tam rozwiązany 23 września, zaś jego żołnierze – przybywający doń nie tylko z Galicji, ale też z Kongresówki a nawet Wiednia – skierowani do Legionu Zachodniego.

Składał się on z trzech pułków piechoty: pierwszy pod dowództwem Piłsudskiego działał na terenie Kielecczyzny, drugi – płk. Zygmunta Zielinskiego (dowódcami jego czterech batalionów byli kapitanowie: Marian Żegota-Januszajtis, Szczęsny Ruciński, Kazimierz Fabrycy i Bolesław Roja), wreszcie trzeci – ppłk. Homińskiego (najbardziej znanymi dowódcami jego także czterema batalionami byli kapitanowie: Józef Haller, którego zastąpił później Henryk Minkiewicz, Paweł Kittay – zastąpiony niebawem przez Zygmunta Hofbauera „Roklana”, Tadeusz Terlecki i Jan Kozicki). Do formacji tych dołączyły ponadto: Hufiec Śląski (ze Śląska Cieszyńskiego) dowodzony przez por. Hieronima Przepilińskiego oraz drużyny Podhalańskie ppor. Henryka Minkiewicza i ppor. Jozefa Wimmera, a następnie oddziały artylerii i kawalerii z trudem organizowane z często niewyszkolonych żołnierzy.

Cegiełka na skarb wojenny Legionów Polskich, 1914 r.

Władze i dowództwo austriackie, mimo że przychylnie patrzące na tworzone pod ich dowództwem wojsko polskie, nie chciały dopuścić do jego silniejszej koncentracji i spowodowały, że dwa pułki Legionów Polskich – II i III oddzielono od pozostałego, walczącego w na terenie Kongresówki. Sytuacja wojenna na froncie pomogła podjąć decyzję – napierające wojska rosyjskie przedarły się przez linię Karpat, należało więc wyprzeć je z ich południowej strony, a następnie zabezpieczyć przełęcze i północne przedpola gór tak, by następne natarcia rosyjskie nie zdołały osiągnąć karpackiego grzbietu i tym samym przestały zagrażać węgierskim nizinom, więc terytorium państwa austro-węgierskiego. Wobec powyższego, wspomniane II i III pułki Legionów Polskich zostały wysłane koleją z Krakowa i Mszany Dolnej na południową stronę tych gór, w okolice Syhotu Marmaroskiego (ówczesne północne Węgry), dokąd przybyły w pierwszych dniach października 1914 r., by oczyścić teren z grasujących już tam oddziałów kozaków kubańskich. Dowództwo nad całością zgromadzonych tam oddziałów legionowych objął ekscelencja gen. Karol Trzaska-Durski (podlegający z kolei austriackiemu gen. Attemsowi), zaś siły legionowe były tu przez pewien czas wykorzystywane do łatania dziur na różnych odcinkach frontu. Wspomagały też działania oddziałów austriackich, które osłaniały przed rosyjskim natarciem Węgry na linii Karpat Wschodnich. Pierwsze potyczki, będące w istocie chrztem bojowym legionistów, miały miejsce 6 października tego roku w pobliżu wsi Bardfalu (dziś Berbeşti, Rumunia) – poległo wtedy (według różnych źródeł) od 8 do 11 legionistów. Dziś ich mogiłę w tej wsi upamiętnia drewniany krzyż wzniesiony w 2013 roku staraniem przedstawicieli miejscowego społeczeństwa.

Jan Skłodowski
Tekst ukazał się w nr 8 (204) za 29 kwietnia – 15 maja 2014

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2020 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.