• Jaremcze 2019: Polsko-Ukraińskie Forum P...

    Drugi dzień Polsko-Ukraińskich Spotkań w Jaremczu otworzyło posiedzenie Polsko-Ukraińskiego Forum Partnerstwa. Panel był zatytułowany „Nowa sytuacja w stosunkach polsko-ukraińskich...
  • Literackiego Nobla otrzymała Polka

    Polska pisarka Olga Tokarczuk otrzymała literacką Nagrodę Nobla – koniec, kropka! W tabelkach z zestawieniami nazwisk osób nagrodzonych literackim Noblem pojawi się kolejny polski ...
  • Gra terenowa „Ballada o pewnym batiarze”

    Ponad 50 uczestników podzielonych na 13 drużyn wzięło udział w grze terenowej „Uliczkami Lwowa”. Tym razem lwowska młodzież chodziła po mieście w poszukiwaniu kolejnych wskazówek n...

aktualności

Prace konserwatorskie w kościele parafialnym w Drohobyczu

16/10/2019 08:35

W kaplicy św. Anny w kościele parafialnym św. Bartłomieja w Drohobyczu zakończyła się konserwacja malowideł.

Pamięci ofiar września

16/10/2019 08:32

Lwów nie ma szczęścia do września. W całej historii miasta ten miesiąc jest szczególnie tragiczny: 19 września 1772 roku oddziały austriackie dowodzone przez feldmarszałka Esterhazego zajęły Lwów, 3 września 1914 – do Lwowa wkroczyły wojska rosyjskie generała von Rode, a 22 września 1939 dowódca obrony Lwowa gen. Władysław Langner podpisał z dowództwem sowieckim kapitulację. W przededniu tych ostatnich wydarzeń żołnierz Polski złożył pod Lwowem szczególnie obfitą daninę krwi…

IV Międzynarodowy turniej „Sport zbliża serca”

16/10/2019 08:18

W Równem 14 września br. obchodzono tradycyjny Dzień kultury fizycznej i sportu. W tym dniu na boisku Rówieńskiego Gimnazjum Humanistycznego odbył się IV Międzynarodowy turniej z mini-futbolu „Sport zbliża serca”. O zwycięstwo w turnieju walczyło osiem dorosłych i dziecięcych drużyn z Polski i Ukrainy.

Podnoszenie kompetencji poprzez szkolenia

16/10/2019 08:15

Fundacja Wolność i Demokracja zaprosiła 10-osobową grupę członków Katolickiego UTW we Lwowie do udziału w projekcie „Liderskie Centrum Szkolenia profesjonalizacji polskich organizacji działających na Ukrainie”.

Pokaz filmów Studia Filmowego „Lwów” Kuriera Galicyjskiego

15/10/2019 13:28

W ramach 8. Przeglądu Najnowszych Filmów Polskich "Pod Wysokim Zamkiem" w sali hotelu „Dżem” zaprezentowano filmy dokumentalne Studia Filmowego „Lwów” Kuriera Galicyjskiego. Są to dokumenty „Pokucka Troja” w reżyserii Mirosława Rowickiego opowiadający o historii zapomnianej wsi Św. Józef na Pokuciu oraz film o Cmentarzu Łyczakowskim „Nikt im iść nie kazał” (reżyserzy Anna Gordijewska, Aleksander Kuśnierz).

Powołani do głoszenia prawdy

15/10/2019 09:04

W dniach 10–13 października w Łucku z okazji 10-lecia polsko-ukraińskiego dwutygodnika „Monitor Wołyński” odbyło się spotkanie dziennikarzy mediów polskich działających na Ukrainie, Białorusi i Litwie.

Koncert piosenek Wojciecha Młynarskiego

14/10/2019 15:56

We lwowskim klubie „Picasso” zabrzmiały piosenki Wojciecha Młynarskiego w wykonaniu polskiego aktora filmowego i teatralnego Piotra Machalicy. Na recital „Mój ulubiony Młynarski” zaproszono polskich nauczycieli z lwowskiego okręgu konsularnego z okazji Dnia Nauczyciela.

publicystyka

Poszukuję śladów rodziny, przodków mojego bliskiego przyjaciela

16/10/2019 08:39

Wiemy ze Włodzimierz Teodor Andrzej Nałęcz Keszycki ur. 30.11.1869 r. w Dźwinogrodzie, później przeniósł się do Lwowa, ożenił się z Apoliną Romualdą Kozakiewicz. Mieli syna Stanisława i córkę Irmę. Zmarł we Lwowie w Państwowym Szpitalu Powszechnym 18.12.1931 r. Pochowany został na cmentarzu Janowskim, mogiły nie udało się odnaleźć.

Rozmaitości wrześniowe 1929

16/10/2019 08:27

Gazeta Poranna w drugiej połowie września przed 90. laty zamieszczała wiele interesujących materiałów z różnych stron życia Lwowa i okolic. Oto niektóre z nich…

Misjonarze

09/10/2019 06:32

Klasztory rzymskokatolickie na Wschodzie Rzeczypospolitej

Czyżby cisza przed burzą?

05/10/2019 12:59

Od dwunastu lat jaremczańskie Polsko-Ukraińskie Spotkania są jednymi z najistotniejszych wydarzeń dla kształtowania stosunków pomiędzy Ukrainą i Polską.

Jaremcze 2019: Rozmowy w kuluarach. Hryhorij Perepełycia

04/10/2019 12:56

Prof. Hryhorij Perepełycia, Instytut Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Kijowskiego im. Tarasa Szewczenki

Jaremcze 2019: Rozmowy w kuluarach. Łukasz Adamski

04/10/2019 12:51

Łukasz Adamski, wicedyrektor Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia

Jaremcze 2019: Rozmowy w kuluarach

04/10/2019 12:46

Bogumiła Berdychowska, publicystka, znawczyni problematyki polsko-ukraińskiej

Jaremcze: Bez wypominania, za to merytorycznie

03/10/2019 12:42

Po raz drugi konferencja w Jaremczu nie była zdominowana przez emocje. Skończyło się „wytykanie”, przeważa merytoryczna dyskusja. Prezentujemy Państwu interesujące tezy i diagnozy zaprezentowane w czasie trzech paneli.

Dialog w działaniu

01/10/2019 07:35

Spotkania, Spotkania i... już po Spotkaniach. Niedzielnym rankiem 22 września w Jaremczu zakończyły się trzydniowe „XII Polsko-Ukraińskie Spotkania Przyszłość, Współczesność, Przeszłość”. W tym roku ich tradycyjną już nazwę sprecyzowano podtytułem „Nowe Wyzwania – Prognozy rozwoju stosunków polsko-ukraińskich”.

Legendy starego Stanisławowa. Część 25

29/09/2019 06:30

Człowiek deszczowy

Karpackim szlakiem II brygady legionów polskich. Część I

-a A+

Wyjazd legionistów z Krakowa na front karpacki.

W roku 1914 rozpoczęła się I wojna światowa, zwana wtedy Wielką Wojną. Wybuch jej niósł, paradoksalnie, przy ofiarach i zniszczeniach na niespotykaną dotychczas skalę, także nadzieję na odrodzenie Polski, na przywrócenie jej niepodległości po przeszło stu latach rozbiorowej niewoli.

Starły się bowiem ze sobą zaborcze mocarstwa – Austria, Prusy i Rosja, które, jak się okazało, po czterech latach zmagań, wszystkie trzy stały się przegranymi.

Legiony Polskie na początku kampanii wschodniokarpackiej
Wypada jedynie przypomnieć, że działalność Legionów Polskich, choć spektakularna historycznie, ale i odgrywająca ważną rolę na terenie teatru działań wojennych pomiędzy Austro-Węgrami a Rosją, stanowiła jedynie fragment szerokich europejskich, a później i światowych zmagań wojennych toczonych między ententą a państwami centralnymi – do wojny tej stanęło po obu stronach około 15,5 mln żołnierzy, w tym ponad 500 tys. Polaków zmobilizowanych do armii państw zaborczych.

Trwająca wciąż wśród narodu polskiego świadomość nieodwołalności w dążeniu do odbudowania ojczyzny, wsparta dziewiętnastowiecznymi powstańczymi zrywami, ujawniła się wyraźnie jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Powstawały wtedy spontanicznie w ówczesnej Galicji liczne organizacje paramilitarne, jak Związek Walki Czynnej, Związek Strzelecki (we Lwowie i Brzeżanach), Strzelec (w Krakowie), Polowe Drużyny Sokole, Drużyny Towarzystwa im. T. Kościuszki, Drużyny Bartoszowe, Podhalańskie czy Skautowe, które stały się zalążkiem przyszłego polskiego wojska. Dnia 16 sierpnia 1914 zawiązał się, pod auspicjami władz austriackich Naczelny Komitet Narodowy – organizator Legionów Polskich. Powstały dwa – Legion Zachodni w Krakowie i Wschodni (tworzony przez kpt. Józefa Hallera) we Lwowie, z uwagi jednak na skomplikowaną sytuację polityczną (rzecznicy orientacji prorosyjskiej sugerowali walkę przeciw Austrii u boku Rosji), Legion Wschodni, który przybył do Mszany Dolnej został tam rozwiązany 23 września, zaś jego żołnierze – przybywający doń nie tylko z Galicji, ale też z Kongresówki a nawet Wiednia – skierowani do Legionu Zachodniego.

Składał się on z trzech pułków piechoty: pierwszy pod dowództwem Piłsudskiego działał na terenie Kielecczyzny, drugi – płk. Zygmunta Zielinskiego (dowódcami jego czterech batalionów byli kapitanowie: Marian Żegota-Januszajtis, Szczęsny Ruciński, Kazimierz Fabrycy i Bolesław Roja), wreszcie trzeci – ppłk. Homińskiego (najbardziej znanymi dowódcami jego także czterema batalionami byli kapitanowie: Józef Haller, którego zastąpił później Henryk Minkiewicz, Paweł Kittay – zastąpiony niebawem przez Zygmunta Hofbauera „Roklana”, Tadeusz Terlecki i Jan Kozicki). Do formacji tych dołączyły ponadto: Hufiec Śląski (ze Śląska Cieszyńskiego) dowodzony przez por. Hieronima Przepilińskiego oraz drużyny Podhalańskie ppor. Henryka Minkiewicza i ppor. Jozefa Wimmera, a następnie oddziały artylerii i kawalerii z trudem organizowane z często niewyszkolonych żołnierzy.

Cegiełka na skarb wojenny Legionów Polskich, 1914 r.

Władze i dowództwo austriackie, mimo że przychylnie patrzące na tworzone pod ich dowództwem wojsko polskie, nie chciały dopuścić do jego silniejszej koncentracji i spowodowały, że dwa pułki Legionów Polskich – II i III oddzielono od pozostałego, walczącego w na terenie Kongresówki. Sytuacja wojenna na froncie pomogła podjąć decyzję – napierające wojska rosyjskie przedarły się przez linię Karpat, należało więc wyprzeć je z ich południowej strony, a następnie zabezpieczyć przełęcze i północne przedpola gór tak, by następne natarcia rosyjskie nie zdołały osiągnąć karpackiego grzbietu i tym samym przestały zagrażać węgierskim nizinom, więc terytorium państwa austro-węgierskiego. Wobec powyższego, wspomniane II i III pułki Legionów Polskich zostały wysłane koleją z Krakowa i Mszany Dolnej na południową stronę tych gór, w okolice Syhotu Marmaroskiego (ówczesne północne Węgry), dokąd przybyły w pierwszych dniach października 1914 r., by oczyścić teren z grasujących już tam oddziałów kozaków kubańskich. Dowództwo nad całością zgromadzonych tam oddziałów legionowych objął ekscelencja gen. Karol Trzaska-Durski (podlegający z kolei austriackiemu gen. Attemsowi), zaś siły legionowe były tu przez pewien czas wykorzystywane do łatania dziur na różnych odcinkach frontu. Wspomagały też działania oddziałów austriackich, które osłaniały przed rosyjskim natarciem Węgry na linii Karpat Wschodnich. Pierwsze potyczki, będące w istocie chrztem bojowym legionistów, miały miejsce 6 października tego roku w pobliżu wsi Bardfalu (dziś Berbeşti, Rumunia) – poległo wtedy (według różnych źródeł) od 8 do 11 legionistów. Dziś ich mogiłę w tej wsi upamiętnia drewniany krzyż wzniesiony w 2013 roku staraniem przedstawicieli miejscowego społeczeństwa.

Jan Skłodowski
Tekst ukazał się w nr 8 (204) za 29 kwietnia – 15 maja 2014

Projekt współfinansowany w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczypospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą za pośrednictwem Fundacji Wolność i Demokracja.

©2011-2019 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.