• Cicha wystawa

    Przy takich okazjach jak otwarcie kolejnej ekspozycji lwowskich artystów malarzy w Galerii „Własna Strzecha” jest zazwyczaj ludno i gwarno. Tym razem jest tu cicho i otwarcie obyło...
  • Opłatek w Towarzystwie Kultury Polskiej ...

    Członkowie Towarzystwie Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej (TKPZL) zgromadzili się 3 stycznia br. na tradycyjnym wspólnym opłatku, tym razem w polskiej restauracji „Premiera Lwowska”...
  • Pomoc charytatywna dla osób dotkniętych ...

    W okresie świąt Bożonarodzeniowych wolontariusze Polsko-Ukraińskiej Młodzieżowej Organizacji „Młody Stanisławów” odwiedzili starsze i samotne osoby dotknięte skutkami epidemii koro...

aktualności

Dach dawnego klasztoru kapucynów w Olesku wyremontowany

12/01/2021 10:38

W miejscowości Olesko w obwodzie lwowskim został wyremontowany dach dawnego klasztoru kapucynów. Część dachu zawaliła się w styczniu ubiegłego roku podczas wichury. Ukraińskie Ministerstwo Kultury i Polityki Informacyjnej przeznaczyło na remont ponad 19 milionów hrywien (odpowiednio około 2,5 miliona złotych).

Orszak Trzech Króli w Mościskach po raz szósty

07/01/2021 18:18

W święto Objawienia Pańskiego na placu kościelnym w Mościskach w obwodzie lwowskim po raz szósty odbył się Orszak Trzech Króli. Z powodu pandemii nie było tradycyjnej procesji ulicami miasta. Natomiast mędrcy z różnych dzielnic miasta oraz parafianie w strojach i koronach oddali symboliczny pokłon Dzieciątku Jezus.

Bożonarodzeniowe kiermasze charytatywne

04/01/2021 14:23

Pyszne pierniki, ozdoby choinkowe i bożonarodzeniowe dekoracje wykonane własnoręcznie przez młodzież można było kupić podczas kiermaszu u franciszkanów w parafii św. Antoniego we Lwowie.

Jaremcze 2020 na odległość

03/01/2021 08:10

Więzi dorocznych Polsko-Ukraińskich Spotkań w karpackim miasteczku Jaremcze są tak mocne, że ich regularności nie złamała pandemia koronawirusa. W 100-lecie sojuszu Józefa Piłsudskiego i Symona Petlury oraz Bitwy Warszawskiej, w dniach 24–25 września br. w Iwano-Frankiwsku (d. Stanisławowie) i w Przemyślu odbyło się XIII Spotkanie z udziałem naukowców i publicystów, tym razem on-line.

Lwowskie Betlejem

27/12/2020 06:25

W Wigilię Uroczystości Bożego Narodzenia Mszy Pasterskiej w bazylice metropolitalnej we Lwowie przewodniczył ks. abp Mieczysław Mokrzycki metropolita Lwowski. Koncelebrowali pasterze Lwowskiego Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego – arcybiskup lwowski Igor Woźniak i jego biskup pomocniczy Wołodymyr Gruca.

Świątynia skalna w Buszy

27/12/2020 06:11

O miejscowości Busza na Podolu krąży wiele opowieści. Można tu usłyszeć o szlachcicu-wisielcu, o rarogu, świętym ptaku boga Swaroga, oraz o św. Onufrym i jeleniu. Świątynia skalna w tej miejscowości jest chyba najbardziej zmitologizowanym zabytkiem Ukrainy.

Spotkanie opłatkowe dla ubogich we lwowskim Caritasie

25/12/2020 08:13

Z powodu pandemii koronawirusa nie było w tym roku tradycyjnej wieczerzy wigilijnej dla samotnych i ubogich w ośrodku Caritas archidiecezji lwowskiej. Tegoroczne spotkanie odbyło się w zmienionej formie na dziedzińcu pałacu arcybiskupów.

Boże Narodzenie 2020

24/12/2020 10:45

Drodzy Czytelnicy,

Konsekracja nowych kościołów

24/12/2020 08:59

19 grudnia w Czerwonem (d. Lackiem) koło Złoczowa, a 20 grudnia w Olesku arcybiskup Mieczysław Mokrzycki z biskupem pomocniczym Edwardem Kawą konsekrował dwa nowe kościoły.

Świąteczna akcja Pomocy Polakom na Wschodzie

24/12/2020 07:05

Świąteczno-noworoczne dary przygotowane przez Kancelarie Prezydenta RP zostały przekazane Polakom na Ukrainie w ramach akcji „Pomoc Polakom na Wschodzie”. Paczki, zawierające artykuły spożywcze, środki czystości, witaminy oraz maseczki ochronne, otrzymali chorzy i samotni seniorzy oraz wielodzietne polskie rodziny. We Lwowie całość koordynował Konsulat Generalny RP.

publicystyka

Związywanie Wasyla

11/01/2021 05:18

14 stycznia, w tzw. „stary Nowy Rok” (wg kalendarza juliańskiego – red.) obchodzone jest również święto św. Wasyla Wielkiego. W tym dniu we wsi Łypiwka w rej. Rohatyn wszystkim jego imiennikom… związują nogi. Takiej dziwnej tradycji nie ma w innych regionach Ukrainy.

Album głubczyckich rodzin kresowych

11/01/2021 05:15

100-lecie odzyskania niepodległości przez nasz kraj jest okazją do przypomnienia, jak ważną rolę dla polskiej gospodarki i kultury odgrywały przed 1945 r. Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej. Losy naszych rodaków, którzy od pokoleń żyli i gospodarowali na wschodzie zostały poddane w XX wieku wielu próbom przetrwania.

Miasto mojego dzieciństwa. Część 5

11/01/2021 05:11

Mieszkaniec Stanisławowa Wołodymyr Baran dzieli się swymi wspomnieniami o starym Stanisławowie. Dziś kolejne wspomnienia z okresu, gdy miasto było pod okupacją niemiecką.

Kardynał Marian Franciszek Jaworski. Część 8

11/01/2021 04:49

Lwowski okres kardynała Mariana Franciszka Jaworskiego. Biskup Marian Jaworski wobec ratowania dawnych cerkwi greckokatolickich

Dokąd zmierzamy?

10/01/2021 08:03

Od pewnego czasu zadaję sobie pytanie: jak to jest możliwe, że funkcjonują miasta mające obecnie ogromną liczbę ludności jak np. Tokio, które ma 37,5 mln mieszkańców, Delhi 28,5 mln, Szanghaj 25,5 mln? Jak to będzie dalej ze wzrostem ludności świata?

Zaleszczyki – riwiera międzywojnia. Część 2

09/01/2021 15:10

Z historii Zaleszczyk

Dawna kaplica seminarium duchownego rzymskokatolickiego. Część 2

08/01/2021 17:51

Na ścianie zachodniej znajdują się trzy obrazy. Układ okien i drzwi, które prowadzą do kościoła, zmusił Rosena umieścić obrazy i towarzyszące im inskrypcje niesymetrycznie odnośnie siebie, wypełniając resztę ściany ornamentem roślinnym.

Estetyka iluzji bytu

08/01/2021 17:18

Rozważania tłumacza

Karpacka kolęda

06/01/2021 17:03

W miejscowości Krzyworównia na Huculszczyźnie przetrwał dawny zwyczaj zwany „ples”, podczas którego kolędnicy tańczą i kolędują, składając domownikom życzenia. Dla każdego z członków rodziny są oddzielne powinszowania, a składają je nawet… zmarłym, zwierzętom domowym czy pszczołom. Z takimi winszowaniami chodzą od chaty do chaty od 7 do 19 stycznia.

Galicyjskie Boże Narodzenie

06/01/2021 16:38

Galicja, pomimo lat cywilizacji, pozostała prawie pierwotną, jak na początku stworzenia świata. Ani telefony komórkowe, ani auta z nawigacją, ani inteligentne domy nie mogą zatrzeć naszego pierwotnego strachu przed zimową ciemnością i zimnem, zaćmieniami słonecznymi i siłami, istniejącymi na długo przed przyjęciem chrześcijaństwa.

Stulecie Targów Wschodnich we Lwowie. Część 1

05/01/2021 13:49

W 2021 roku minie sto lat od otwarcia Międzynarodowych Targów Wschodnich, organizowanych we Lwowie po raz pierwszy 25 września – 5 października 1921 roku.

Widokówki z Wołynia – Łuck

-a A+

Panorama Łucka (Fot. Elżbieta Zielińska)

Położony nad Styrem Łuck według „Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego” jest najstarożytniejszym miastem na Wołyniu.

Miasto pełni dziś funkcję stolicy obwodu łuckiego, liczy ponad 230 tysięcy mieszkańców. Ma bogatą historię, o której świadczą zachowane zabytki. Nie jest ich może zbyt wiele, ale z pewnością Łuck robi dziś lepsze wrażenie, niż przed wojną, gdy autor „Ilustrowanego przewodnika po Wołyniu” pisał:


Ulice zabudowane są na ogół brzydko i bezplanowo szeregiem banalnych parterowych i piętrowych domów, zamieszkałych przez proletaryat żydowski, wśród których tu i ówdzie wyróżnia się bardziej monumentalnymi kształtami jakiś gmach publiczny, a na Starem Mieście, wśród brudnych zaułków, kilka zabytków dawnej świetności Łucka.

Synagoga w Łucku (Fot. Elżbieta Zielińska)Wydarzeniem, które zagwarantowało miastu stałe miejsce na kartach podręczników historii był Zjazd Łucki. W 1429 roku odbyło się tu spotkanie koronowanych głów Europy, monarchowie zjechali na Wołyń, by przedyskutować kwestię obrony przed imperium osmańskim. Wśród obecnych w Łucku władców byli między innymi wielki książę litewski – Witold, król Polski – Władysław II Jagiełło, król niemiecki – Zygmunt Luksemburski, król duński – Eryk VII, wielki książę moskiewski – Wasyl Wasyliewicz, oraz mistrzowie zakonu krzyżackiego i kawalerów mieczowych, legat papieski, metropolita Rusi, chanowie tatarscy. Obrady trwały siedem tygodni, towarzyszyły im turnieje, bale i inne atrakcje. Profesor Stanisław Nicieja, opowiadając o zjeździe łuckim, przytacza świadectwa kronikarzy, według których uczestnicy imprezy zjedli siedemset wołów i sto żubrów. Mury zamku Lubarta – głównej atrakcji turystycznej miasta pamiętają jeszcze czasy tej najhuczniejszej imprezy w dziejach Wołynia. Charakterystyczną sylwetkę wieży bramnej kojarzy każdy, kto trzymał w ręku banknot dwustu hrywnowy.


Łuck przedwojenny był miastem wielonarodowościowym i wielowyznaniowym, zamieszkiwany przez Żydów, Polaków, Ukraińców, Niemców, Czechów i Karaimów stanowił przestrzeń nieustannego przenikania się kultur, języków, religii. Świadectwem niegdysiejszej różnorodności są świątynie.


Wydatnym elementem panoramy Łucka jest strzelista wieża neogotyckiej świątyni protestanckiej. Kircha luterańska nie pozwala zapomnieć o niemieckich wątkach w dziejach Wołynia. Próbując podnieść poziom rolnictwa na podległych sobie terenach, rząd carski zaczął zachęcać do osiedlania się na Polesiu i Wołyniu przybyszów zza Odry. Z pomocą Niemców spodziewano się uzdrowić gospodarkę rolną i przemysł. Rozkwit kolonii niemieckich przypadł na lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte ХІХ wieku. Do budowy świątyni gminy ewangelickiej pretendowały dwa miasta– Łuck i Torczyn. Ostatecznie prace zlokalizowano w Łucku. Świątynia została ufundowana w 1906 roku ze środków społeczności luterańskiej.


1388 książę Witold wydał przywilej, zezwalający Żydom na osiedlanie się w Łucku. Tutejsza gmina była najliczniejszą na całym Wołyniu. Od końca XVIII wieku Żydzi stanowili większość mieszkańców miasta. Śladem ich dawnej obecności jest budynek synagogi, dziś wykorzystywany jako hala sportowa. Synagoga położona jest w południowej części miasta, tuż przy moście na Styrze. Renesansowa budowla stanęła w 1628 roku. Podobno w podziemiach znajdują się pozostałości mykwy – łaźni rytualnej. Przekazy historyczne mówią o proteście mnichów z sąsiedniego klasztoru dominikanów, którzy nie zgadzali się na budowę żydowskiej świątyni, obawiając się, że rozmiarami przyćmi ich siedzibę. Budynek ostatecznie stanął, tym bardziej, że miał odgrywać niebagatelną rolę w systemie obronnym miasta. Ze względu na swój forteczny charakter, świątynia była nawet nazywana Małym Zamkiem. Synagoga, zwana była też Wielką, stanowiła centrum dzielnicy żydowskiej, gdzie znajdowały się też pomniejsze domy modlitwy (przed wojną Łuck liczył ponad 50 bożnic i domów modlitwy). Czasy okupacji niemieckiej to najtragiczniejszy czas w historii żydowskich mieszkańców Łucka, na znacznym obszarze dzisiejszej starówki zostało wtedy utworzone getto. W 1942 Niemcy próbowali wysadzić synagogę w powietrze. Pozostałości świątyni doczekały się rekonstrukcji w latach siedemdziesiątych, budynek odnawiano jednak by nadać mu nową funkcję – sali sportowej. Przy wejściu do budynku została umieszczona tablica upamiętniająca kilkunastotysięczną społeczność żydowską Łucka – ofiary holocaustu.

Kircha w Łucku (Fot. Elżbieta Zielińska)Oprócz kirchy i synagogi, przetrwały w Łucku liczne świątynie prawosławne i greckokatolickie, oraz rzymskokatolicka katedra p.w. św. Piotra i Pawła, która jednak zasługuje na odrębny artykuł. Natomiast miejscem gdzie można się dowiedzieć sporo o osobliwościach miejscowego prawosławia jest Muzeum Ikony Wołyńskiej.


Nowoczesne i dobrze zarządzane muzeum znajduje się w dość niepozornym budynku na tyłach uniwersytetu, w środku - skarby: ikony lokalnych twórców z XVI, XVII i XVIII wieku, ciekawie eksponowane, w przestronnych, jasnych wnętrzach. Najcenniejszym eksponatem w zbiorach jest ikona Matki Boskiej Chełmskiej. Historia obrazu sięga średniowiecza i postaci żony księcia Włodzimierza – księżniczki konstantynopolitańskiej Anny – za jej sprawą cudowny wizerunek miał trafić na Ruś. Według legendy, od 1001 roku ikona znajdowała się w Chełmie, gdzie otaczana była szczególnym kultem. Wstawiennictwu Matki Boskiej przypisywali mieszkańcy miasta ocalenie Chełma podczas najazdu tatarów w 1240.


Mieszkam w Łucku od ponad roku i co dzień odkrywam to miasto na nowo. Serdecznie zapraszam nad Styr wszystkich miłośników zabytków, historii i ciekawych opowieści.


Elżbieta Zielińska
Tekst ukazał się w nr 11 (207) za 17-30 czerwca 2014

Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą

 

Projekt „Polska Platforma Medialna Ukraina” realizowany przez Fundację Wolność i Demokracja

 

Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

©2011-2021 Wszelkie prawa zastrzeżone
Warunkiem zgody na przedruk całości lub części artykułow i informacji zamieszczonych na naszym portalu jest powołanie się na Kurier Galicyjski. Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam redakcja nie ponosi odpowiedzialności i pozostawia sobie prawo do skrótów nadesłanych tekstów. Zamieszczamy również teksty, treść których nie odpowiada poglądom redakcji.